Pandemide Sağlıklı Yaşam ve Spor

Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 toplumun büyük bir çoğunluğunu evlere hapsetti. Pandeminin psikolojik etkenlerinin yanı sıra evde zaman geçirmek birçok kişinin yeme alışkanlıklarını önemli ölçüde değiştirdi. Bu değişikliklerle beraber düzensiz uyku ve hareketsizlik kişilerde kilo alımına yol açtı. Pandemi koşullarında nasıl zinde olunur, spor yapmanın sürece etkileri nelerdir, yemek alışkanlıklarımız neden değişti? Spor antrenörü Nursefa Kayan’a sorduk.

Nursefa Kayan Bartın Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği bölümünden mezun, 10 yıldır karate ile ilgileniyor ve milli takım adına birkaç maça çıkmış. Atletik performans koçluğu ve fitness eğitmenliği yapan Nursefa Hoca, şu an Mars Sportif (Macfit) çatısı altında çalışmakta.

 

Pandemide sağlığı olumsuz etkileyen faktörler

Pandemide psikolojik anlamda zarar gören insanlar ruhsal ve fiziksel anlamda olumsuz etkiler yaşadı. Nursefa Kayan bu faktörleri şöyle anlattı “Kendinizi bir yerde kısıtlanmış olarak düşünün, istediğin zaman dışarı çıkamıyorsunuz istediğin zaman hava alamıyorsunuz ya da arkadaşlarınızla buluşamıyoruz. İlk olarak psikolojik anlamda bizi çöküntüye uğrattı. Sonra yemek bozuklukları, solunum sıkıntıları, uyku düzensizliği gibi problemleri de yanında getirince ufak ufak sağlık problemlerini örnek olarak D vitamini eksikliği, demir eksiklikleri gibi nedenlere sebep oldu. Sadece kilo aldırmadı ileri derecede kilo verenlerde oldu. Çünkü evde kaldığınızda kendinize odaklandığınız zaman bazı psikolojik problemleri olan kişiler yani kendini sevmeyen ya da sadece arkadaşları sayesinde sosyal yaşamını devam eden insanlar bu yeme bozuklukları yüzünden kilo verme-alma gibi sağlık problemleri oldu.”

 

Pandemi döneminde uykunun önemi

Pandemi döneminde bireylerin uyku düzeni bozuldu. Geç saatlere kadar ayakta duranlar, hiç uyumayanlar veya gündüz uyuyup gece ayakta kalanlar var. Uyku problemi ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Bu konu hakkında spor antrenörü Nursefa Kayan “Sadece pandemi olarak sınırlandırmamak lazım. Günlük hayatta da yeteri kadar uyku alamamak sağlığı yorar. Gün içerisinde aşırı bir strese hem fiziki hem fizyolojik olarak strese maruz kalıyoruz. O da yorgunluğa sebep olabiliyor. Yenilenmesi gerekiyor vücudun ve yenilenme işlemi uyku sırasında yapılıyor. Kaliteli bir uyku almak lazım, gün içinde spor yapsak da yapmasak da uykuya ihtiyacımız var” dedi.

 

Korona olan birinin spor yapması

Korona testi pozitif çıkmış biri spor yapabilir mi? Vücudu yormamamız gerektiğini doktorlar söylemekte. Bu konuyu antrenörümüze sorduk.

Nasıl antrenman programları kişiye özelse, bu durumda kişiye özel. Herhangi bir kronik rahatsızlığı olmayan biri ya da genç biri çok hafif atlatabilir bu dönemi ve tabii ki de çok yüksek tempolu bir antrenman yapması uygun değil ama yoga, stretching gibi esnemeye yönelik egzersizler, biraz daha rahatlamaya yönelik nefes egzersizi gibi şeyler önerebiliriz. Ama gidip koşu bandında yaptığımız antrenmanları, kardiyo antrenmanlarını öneremeyiz. Çünkü zaten kapalı bir alanda yeterli oksijeni alamıyor bundan dolayı yapacağı antrenman verimli olmayacak ve iyileşmesi zorlaşacak. Egzersizleri sadece fiziksel olarak düşünmemek lazım, nefes egzersizleri, psikolojik egzersizler yapılabilir.

Pandemi döneminde spor salonlarının durumu

Pandemi döneminde gelen yasaklardan biri de tabii ki spor salonlarına oldu. Kapatılan spor salonları dışında açık kalan özel salonlarda bulunmakta. Buralara olan ilgilinin düşüp düşmediğini ve doluluk oranını aktif bir salon çalışanı olan Nursefa Hanım’dan öğrendik. Spor yapan kitlenin yani spor kültürü oluşmuş bireylerin yavaş yavaş salonlardan çekildiğini ve daha çok yeşillik alanlara ve eve yöneldiğini söyleyen antrenörümüz, hiç spor yapmayan ve spor geçmişi olmayan kişilerin de spor salonlarına başladığını söylüyor. İnanılmaz kilo verenler ve alanlar olduğunu sosyalleşme problemlerini spor ile sosyalleşerek gidermeye çalışan insanlar geldiğini ve insanların evlerinde sosyal medyada enerji dolu spor hocalarını görüp gerçekte de böyle olduğunu düşünerek salonlara yazıldığını anlatıyor. Kadın üye sayısının daha çok azaldığını söyleyen Nursefa Hanım, kadınların daha çok tedirgin olduğundan ve spordan çekindiğinden ama erkek sayısının neredeyse aynı kaldığından bahsediyor.

 

Korona döneminde spor salonlarında dikkat edilmesi gerekenler

Spor yapmak isteyen kişiler spor salonlarında nelere dikkat etmeli, neler kullanmalı ve nasıl zaman geçirmeli bunları spor antrenöründen dinledik.

Kişi önce kendi temizliği ile sorumlu. Kendi havlusu ve giydiği kıyafetler 1 gün önceki kıyafetler olmamalı kesinlikle olmamalı. Zaten spor aletlerini kullandıktan sonra salonlarda dezenfektan stantları var sürekli elinizi dezenfekte edebilir veya yıkayabilirsiniz. Antrenman yaparken dikkat etmeleri gereken şey maske takabilirler ama antrenman sırasında açmaları gerekiyor. Dinlenme sürelerinde takabilirler ve ellerini ağızlarına götürme alışkanlığı olan kişiler bunu yapmadıkları sürece herhangi bir problem yaşanmayacaktır. Solunum yoluyla bulaşan bir hastalık bu.

Korona döneminde spor salonları ne gibi önlemler alıyor?

Kapanmayan spor salonlarının hijyene ve alınan önlemlere ekstra dikkat etmesi gerekiyor. Spor hocamıza kendi salonlarında ne gibi önlemler alındığını sorduk. Nursefa Hanım “Her spor salonu AVM içinde değil. Bizim salonumuz AVM içinde olduğundan AVM girişinde ateş ölçümü HES kodu kontrolü oluyor. Tabii diğer AVM dışı olan salonlarda da bu kontroller var. Ayrıca el dezenfektan stantları ve tek kullanımlık peçeteler salonun içinde farklı yerlere konumlandırıldı. Aletleri kullanmadan önce bununla temizleyebilirsin gibi seçenekler sunuyorlar. Zaten HES Kodu zorunlu olduğu için ve sistemde riskli olup olunmadığı görüldüğü için daha güvenilir bir ortam oluşuyor. Makinaların, tuvaletlerin, soyunma odalarındaki dolapların temizliği düzenli şekilde yapılıyor bu dolaplar sosyal mesafeyi barındıracak şekilde bir açık bir kapalı düzende ayarlandı ve havlu kullanım olayı daha da sıkılaştı” dedi.

 

Koronavirüste spor salonlarına güvenmek

Bireyler covid-19 sürecinde spor salonlarından çekiniyor. Korona ıslak bir virüs ter ve solunum yoluyla bulaşabiliyor. Nursefa Hanım bunun hakkında “Spor salonları açıldığından beri spor salonları yüzünden artan vaka sayısı hakkında bilgi verilmedi. Hatta aksine sürekli temizlenen bir yer olduğu için ve herkes kendine dikkat ettiği için kişisel olarak da bağışıklık güçlendirici bir eylem olduğundan vücudun harekete ihtiyacı var hareketle birlikte metabolizma yeniliyor, uyku kalitesi artıyor, hücre yenilenmesi oluyor ve vücut saat gibi tıkırında işliyor. Ama bu bağışıklığım güçlü ve dikkat etmeme gerek yok demek değil ki en başta da dediğim gibi herkes kişisel temizliğine dikkat etmeli ve elimizi ağzımıza götürmediğimiz sürece herhangi bir problem yok Eve gittiklerinde de üstüne giydiği kıyafetleri makineye attığında bir problem olacağını düşünmüyorum.” diyor.

Spora başlarken atılacak adımlar

Pandemi sürecinde spora başlamak isteyen ve nereden başlaması gerektiğini bilmeyen bireyler için spor antrenörü Nursefa Kayan önerilerde bulundu. “Genelde şunu görüyorum; ilk spor salonları açıldığı zaman hızlı bir şekilde kaybettikleri şeyleri yakalamak için çok fazla yormaya başlıyor kendini insanlar. Aslında böyle olmaması gerekiyor, 3 aydır evdeysek nasıl bebekken ilk adım atana kadar emekliyorsak sporda da aynı şekilde olması gerekiyor. Gördüğüm manzara baya korkunçtu ertesi günler sakatlıklar çıkabiliyor 1 gün gelip ağrılardan dolayı 5 gün gelemeyenler oluyordu. Ufak tempolarla önce nefesinizi sonra küçük hareketlerle büyük kas gruplarınızı sonrasında dans, bisiklet dersleri gibi şeylerle ufak ufak tempolar artacak. Nabızın takibi iyi sağlanırsa herhangi bir problem çıkmaz.”

 

Spor yaparak psikolojik rahatsızlıklardan arınma

Evde kaldığımız süreç boyunca sosyal yaşamdan, arkadaş çevrelerimizden uzaklaşıyoruz, hepimiz belli bir ekrana bağlı kalmaya başlıyoruz. Bu süreçte yaşadığımız psikolojik baskıların çare spor olabilir mi? Bu konu hakkında Nursefa Kayan “Öncelikle psikolojik sebepler farklı değilse tabii ki de arınabiliriz. İnsanların yüz yüze görüşmeleri azalmaya başlıyor ve insanın anlatacağı şeyler yani normal ortamda mimiklerin kullanma şekilleri, ses tonları hepsi farklı olduğu için belli bir süre kendini kapatıyor ama spor ile beraber ortam değişiyor kendini göstermeye başlıyorsun. Grup derslerine giriyorsun, eğitmenle görüşüyorsun ya da bir eğitmenle muhabbet sohbet ediyorsun en basitinden. Dediğim gibi ortamın değişiyor ve ortamın değiştiği içinde bu sefer özgüvenin kendine gelmeye başlıyor. Sosyalleşmeye başlayınca zaten o eski düzenine dönebilirsin belki daha da iyisi olabilir. İnsanlar artık spor salonuna yazılmaya ve bir sorunun var olduğuna inanmaya başladı bu sayede zaten ufak ufak sosyalleşmeye başlayacaklar. Konuşmanın iyi geldiği doğrudur ama sosyal medya üzerinden değil. Şu anda hiçbir şekilde duygu aktarılmıyor” dedi.

Pandemide değişen yeme alışkanlıkları

Pandemide insanların değişen yeme alışkanlıklarının çok sebebi olduğunu söyleyen Kayan, bunları şöyle sıralıyor; “TV programları, sosyal medya, bazı dizi içeriği üreten siteler. Enerji ihtiyacı olmadığı için insanların (çünkü sürekli oturuyor ve yatıyorlar) vücutta enerji üretmediği için bir ihtiyaç duymuyor ve yemek istemiyoruz ya da çok fazla yemek istiyoruz çünkü herkesin stres yönetimi farklıdır. Televizyon olayı da şu, hepimize belli bir saatten sonra dizi var diyor mesela 8-9. Kişi diyor ki dizinin karşısında ben şunu yiyeyim patates yiyeyim çünkü o anda sana haz duygusu oluşturan şey yemek. Başka bir şey mutlu etmiyor, bu sefer televizyon saatlerine göre yiyorsun çünkü o an mutlu hissediyorsun. Bu Netflix gibi platformlar için de geçerli. Haz duygusunu yükseltmek için yiyorlar, dizinin süresine görede yemek süresi değişiyor.”

 

Röportajımızın sonuna geldik. Bize kattığı bilgiler için Nursefa Kayan’a çok teşekkür ediyoruz, pandemide spora başlamak isteyen ve sağlık yaşamayı düşünenler için güzel bir kaynak olduğuna inanıyoruz.

Sağlıklı kalın, Sporcu Kalın…

Bir cevap yazın